» ละโว้โบราณ กาลเวลายุคขอมรุ่งโรจน์

ละโว้โบราณ กาลเวลายุคขอมรุ่งโรจน์

          ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจอย่างถูกต้องเกี่ยวกับคำว่า “ขอม” เสียก่อน เพราะสำหรับคนทั่วไปมักเข้าใจผิดว่าขอมหมายถึงชนชาติเขมร แต่ความจริงแล้วขอมเป็นชื่อเรียกทางวัฒนธรรม อารายธรรม ของคนซึ่งนับถือศาสนาฮินดูหรือศาสนาพุทธมหายานซึ่งรับอิทธิพลมาจากฮินดู แตกต่างจากพุทธศาสนาเถรวาทที่เรานับถือในปัจจุบัน ดังนั้นชาวขอมในความถูกต้องจึงหมายถึงคนซึ่งนับถือศาสนาพุทธมหายาน โดยเหตุแห่งความเข้าใจผิดว่าขอมคือเขมร เพราะภายหลังผู้คนพื้นที่ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาหันมานับถือพุทธศาสนาเถรวาท มีเพียงชาวเขมรที่นับถือพุทธศาสนามหายาน

          เมื่อรู้แล้วเช่นนี้ เราจะทำความเข้าใจกับอาณาจักรละโว้ หรือเมืองลพบุรีโบราณได้ง่ายยิ่งขึ้น และชัดเจนว่าละโว้คือขอมไม่ใช่เขมร

          เมืองละโว้เก่าแก่มีอายุมากกว่าอาณาจักรใดที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นเมืองหลวงของประเทศไทยในตำราเรียน โบราณสถานมากมายแสดงให้เห็นว่าพื้นที่ลพบุรีมีความผูกพันกับพุทธศาสนามหายานอย่างยาวนาน อาทิ เทวสถานปรางค์แขก หรือ พระปรางค์สามยอด

          คาดว่ากันเมืองหรืออาณาจักรละโว้ก่อตั้งราว พ.ศ. 1,100-1,200 มีศูนย์กลางอยู่ตรงลพบุรี แรกเริ่มเป็นเมืองแบบใดไม่อาจทราบชัดเจน แต่หลักฐานในเวลาต่อมาเห็นชัดว่ารับอิทธิพลจากอารายธรรมขอมทั้งรูปแบบเมือง ศิลปะ สถาปัตยกรรม ซึ่งยังมีบางส่วนหลงเหลือให้เห็น และศาสนาพุทธนิกายมหายานเป็นที่นับถือกันภายในเมืองละโว้ มีบางข้อสันนิษฐานชี้ว่าละโว้น่าจะมีสถานะเป็นเมืองลูกหลวงของอาณาจักรเขมร – หรือที่เรามักเรียกว่าอาณาจักรขอม ในบางช่วงเวลาด้วย

          คำว่าขอมปรากฏขึ้นในประวัติศาสตร์ความเป็นไทยผ่านศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 2 ซึ่งค้นพบที่วัดศรีชุม จังหวัดสุโขทัย คือการที่ขอมสบาดโขลญลำพง จากเมืองละโว้เข้ายึดครองเมืองสุโขทัย โดยขอมสบาดโขลญลำพงปกครองสุโขทัยเป็นเวลาพอสมควรจึงถูกพ่อขุนบางกลางหาวกับพ่อขุนผาเมืองรวมไพร่พลโค่นจากอำนาจ และเรายึดถือช่วงเวลาดังกล่าวเป็นการเริ่มต้นสถาปนากรุงสุโขทัยตามประวัติศาสตร์ที่ร่ำเรียนกัน

          แต่ความเกี่ยวกับพันของละโว้กับการสร้างประวัติศาสตร์ชาติไทยไม่ได้จบเพียงเท่านั้น เพราะหลังจากกำเนิดอาณาจักรสุโขทัย ละโว้มีสถานะเป็นเมืองใหญ่เช่นเดิม เวลาต่อมาจึงมีการย้ายราชธานีขยับลงมาทางใต้ที่ซึ่งมีแม่น้ำสำคัญสามสายบรรจบกันคือแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก และแม่น้ำลพบุรี แล้วเรียกเมืองนี้ว่าอโยธยาศรีรามเทพนคร

          ต่อมาเมืองอโยธยาศรีรามเทพนครก็กลายเป็นอาณาจักรอยุธยา และมีแนวคิดสันนิษฐานว่าพระเจ้าอู่ทอง หรือสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ปฐมกษัตริย์แห่งอยุธยา มีเชื้อสายดั้งเดิมเป็นชาวละโว้ จึงถือว่าละโว้มีบทบาทสำคัญต่อการก่อตั้งเมืองหลวงสองแห่งในประวัติศาสตร์ไทยคือทั้งกรุงสุโขทัย และกรุงศรีอยุธยา

          เมื่อเกิดอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา ละโว้จึงเริ่มเข้าสู่ช่วงถดถอย ประกอบกับอารยธรรมขอมซึ่งเคยแผ่ขยายปกคลุมลุ่มน้ำเจ้าพระยาแปรเปลี่ยนเป็นการนับถือพุทธแบบเถรวาท กระทั่งสมัยพระบาทสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จึงมีการบูรณะละโว้ให้กลับมารุ่งเรืองในฐานะราชธานีแห่งที่สองของอาณาจักรอยุธยา พร้อมเปลี่ยนชื่อเรียกเป็นลพบุรี และนั่นคือครั้งสำคัญที่สถาปัตยกรรมหรือศิลปะขอมดั้งเดิมภายในเมืองละโว้ได้รับการผสมผสานเข้ากับศิลปะอยุธยา เห็นได้จากการบูรณะวัดหลายแห่งซึ่งแม้จะเป็นไปในลักษณะศิลปะอยุธยาแต่ก็มีศิลปะขอมหลงเหลืออยู่นั่นเอง







อา พฤ
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30








วันนี้ 862 คน
เมื่อวานนี้ 3,539 คน
เดือนนี้ 57,060 คน
ปีนี้ 2,011,216 คน
ทั้งหมด 4,107,268 คน